Bu içerik Eylül Çeviri tercüme uzmanları tarafından hazırlanmıştır — 2026 güncel.
Adli tercüman, Türkçe bilmeyen veya kendisini Türkçe yeterince ifade edemeyen kişiyle adli makam arasındaki sözlü iletişimi doğru ve tarafsız biçimde aktarır. Ceza soruşturması ve kovuşturmasında şüpheli, sanık, mağdur veya tanığın beyanlarının anlaşılması; gerektiğinde işaret diliyle iletişim kurulması ve sanığın belirli aşamalarda başka dilde savunma yapabilmesi için tercüman görevlendirilebilir.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 202. maddesi bu hakkın temel dayanaklarından biridir. 2026 yılı için Türkiye’nin farklı adli yargı çevrelerinde Adalet Komisyonları tarafından resmi tercüman listeleri oluşturulmaya devam ediyor. Ayrıca Türk Ceza Kanunu’nun 276. maddesi, yargı mercileri tarafından görevlendirilen tercümanın ifadeleri veya belgeleri gerçeğe aykırı biçimde çevirmesini cezai sorumluluk kapsamında düzenler.
Bu rehberde şunları öğreneceksiniz: adli tercüman hangi aşamalarda görevlendirilir, 2026 tercüman listeleri nasıl oluşturulur, tercümanın tarafsızlık ve doğruluk sorumluluğu nedir, gerçeğe aykırı tercüme ne anlama gelir, mahkeme tercümanıyla özel yeminli tercüman arasındaki fark nedir ve adli görüşme öncesi hangi hazırlıklar yapılmalıdır.
Adli Tercüman Hangi Durumlarda Görevlendirilir?
Adli tercüman, soruşturma veya kovuşturma aşamasında Türkçe bilmeyen veya kendisini yeterli ölçüde ifade edemeyen kişinin beyanlarının alınması sırasında görevlendirilebilir. Uygulama sanıkla sınırlı değildir; mağdur, tanık ve şüpheli bakımından da tercüman ihtiyacı doğabilir.
CMK’nın 202. maddesi, meramını anlatabilecek ölçüde Türkçe bilmeyen sanığa tercüman aracılığıyla duruşmadaki iddia ve savunmaya ilişkin esaslı noktaların tercüme edilmesini düzenler. Engelli kişilerin işaret dili veya başka uygun iletişim desteğine ihtiyaç duyması da kapsamda değerlendirilebilir.
2026 yılı Mersin Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu ilanında; mağdur, tanık, şüpheli veya sanığın beyanlarının ve belirli savunma aşamalarının tercümesi için resmi liste oluşturulduğu açıkça belirtilir.
Eylül Çeviri olarak adliye yeminli sözlü tercüme taleplerinde işlemin mahkeme, savcılık veya başka adli merci önünde olup olmadığını baştan netleştiriyoruz. Resmi görevlendirme usulü, özel olarak getirilen tercüman hizmetinden farklı olabilir.
Tercüman ihtiyacına nihai olarak ilgili adli makamın usul kuralları çerçevesinde karar verilir.
Tercümanın hangi dil veya lehçede çalışacağı da doğru belirlenmelidir. Kişinin günlük konuşmayı kısmen anlaması, karmaşık hukuki beyanı aynı düzeyde anlayabildiği anlamına gelmez.
Adli Tercüman 2026 Listelerine Nasıl Alınır?
Adli tercüman listeleri, Ceza Muhakemesi Kanununa Göre Tercüman Listelerinin Düzenlenmesi Hakkında Yönetmelik kapsamında il adli yargı adalet komisyonlarınca oluşturulur. 2026 yılı için İstanbul, Mersin, Ankara, Bursa, Sivas ve başka birçok ilde listeler yayımlandı.
Başvuru şartları ilanlara göre yönetmelik çerçevesinde açıklanır. Vatandaşlık veya Mavi Kart statüsü, fiil ehliyeti, yaş, eğitim ve belirli suçlardan hükümlü olmama gibi kriterler listelerde yer alabilir.
Başvurusu kabul edilen adaylar için yemin töreni de düzenlenebilir. Mersin Adalet Komisyonu’nun 2026 duyurusunda listeye kabul edilen adayların yemin törenine katılması gerektiği açıkça belirtilmiştir.
Güncel örnek resmi ilan Mersin 2026 Tercüman Listesi Duyurusu üzerinden incelenebilir.
Adli listeye kayıtlı olmak ile noterde yemin zaptına sahip olmak aynı statü değildir. Kullanım alanları ve görevlendirme kaynakları farklıdır.
Adalet komisyonları ihtiyaç duydukları dilleri ilanlarda ayrıca gösterebilir. Listeye kabul edilen kişinin görev çağrısı ve fiili görevlendirmesi ise somut dosya ve mahkeme ihtiyacına göre gerçekleşir.
Liste ve başvuru takvimi her adli yargı çevresinin resmi duyurularından takip edilmelidir.
Adli Tercüman Mahkemede Hangi Sorumlulukları Taşır?
Adli tercüman mahkemede tarafsız ve doğru aktarım yapmakla yükümlüdür. Tercüman konuşmacının ifadesini güçlendiremez, yumuşatamaz, hukuki yorum ekleyemez veya taraflardan birinin lehine anlam değişikliği yapamaz.
Mahkeme tercümanlığı aynı zamanda gizli veya hassas kişisel verilerle karşılaşmayı gerektirebilir. Duruşma veya soruşturma sırasında öğrenilen bilgilerin görev dışında paylaşılmaması gerekir.
Aşağıdaki tablo temel sorumluluk alanlarını özetler.
Tablo: Adli tercümanın temel görev ve sorumlulukları
| Alan | Tercümanın Görevi | Kaçınılması Gereken |
|---|---|---|
| Doğruluk | Beyanı anlamını değiştirmeden aktarmak | Özetleme veya anlam ekleme |
| Tarafsızlık | Taraflara eşit mesafede kalmak | Taraf lehine yorum yapmak |
| Terminoloji | Hukuki kavramı doğru aktarmak | Yanlış hukuki karşılık kullanmak |
| Gizlilik | Görevde öğrenilen bilgiyi korumak | Dosya ayrıntısını dışarıda paylaşmak |
| Belirsizlik | Anlaşılmayan ifadeyi tekrar sordurmak | Tahmin ederek çevirmek |
Eylül Çeviri olarak adli tercüme projelerinde tercümanın aynı zamanda hukuki danışman rolüne girmemesi gerektiğini özellikle vurguluyoruz.
Tercüman bir tarafın anlatımını dilbilgisi açısından daha düzgün hale getirirken hukuki veya maddi içeriği değiştirmemelidir. Duygusal ton ve belirsizlik mümkün olduğunca korunmalıdır.
Tercümanın sözünü kesmeden doğru sırayla aktarım yapabilmesi için mahkeme iletişim akışını yönetebilir.
Adli Tercüman Gerçeğe Aykırı Çeviri Yaparsa Ne Olur?
Adli tercüman için gerçeğe aykırı tercüme, yalnız mesleki kalite sorunu değildir; belirli koşullarda Türk Ceza Kanunu kapsamında suç oluşturabilir. TCK’nın 276. maddesi, yargı mercileri veya kanunen yetkili kişi ya da kurullar tarafından görevlendirilen tercümanın ifade veya belgeleri gerçeğe aykırı çevirmesini düzenler.
Güncel kanun metninde bu fiil için birinci fıkradaki yaptırım uygulanır ve ceza üç yıldan yedi yıla kadar hapis olarak düzenlenmiştir. Buradaki hukuki değerlendirme her somut olayda kast, görevlendirme ve fiilin niteliğine göre ayrıca yapılır.
Salt mesleki hata ile bilerek gerçeği çarpıtmak aynı şey değildir. TCK 276’nın gerekçesi ve güncel hukuk yorumları, yalnız hatalı tercümenin otomatik olarak bu suçu oluşturmadığını; gerçeğe aykırı aktarım bakımından kastın önem taşıdığını açıklar.
Bu nedenle adli tercüman anlamadığı veya duymadığı ifadeyi tahmin etmemelidir. Tekrar istemek, yanlış ve kesin bir aktarım yapmaktan daha güvenlidir.
Somut olayda cezai sorumluluk değerlendirmesi avukat ve yetkili yargı mercileri tarafından yapılmalıdır.
TCK 276 yalnız adli tercümanın günlük mesleki kalite standardını değil, kasten gerçeğe aykırı aktarımın cezai boyutunu düzenler. Bu nedenle madde her çeviri yanlışı için otomatik uygulanmaz.
Adli Tercüman ile Noter Yeminli Tercüman Aynı mı?
Adli tercüman ile noter yeminli tercüman aynı statü değildir. Adli yargı tercüman listeleri Adalet Komisyonları tarafından ilgili yönetmelik uyarınca oluşturulur; noter yeminli tercümanlık ise noterlikte düzenlenen yemin zaptı ve noter uygulamasıyla ilişkilidir.
Bir kişinin noterde yeminli tercüman olması, otomatik olarak belirli adli komisyonun 2026 tercüman listesinde yer aldığı anlamına gelmez. Benzer şekilde adli listede bulunan bir tercümanın her noterde işlem yapma yetkisi olduğu varsayılmamalıdır.
yeminli tercüme ile mahkeme önündeki sözlü görevlendirme farklı süreçlerdir. Hangi statünün gerektiği belge veya işlemin sunulacağı kuruma göre belirlenir.
Eylül Çeviri olarak müşteriden “adli tercüman lazım” talebi geldiğinde işlemin duruşma, savcılık, noter veya özel hukuk görüşmesi olup olmadığını soruyoruz. Aynı ifade günlük dilde farklı hizmetleri anlatmak için kullanılabiliyor.
Resmi görevlendirmede son karar adli mercie aittir.
Mahkeme dışındaki özel görüşmede tarafların kendi seçtiği tercümanla çalışması mümkün olabilir; ancak bunun resmi mahkeme görevlendirmesi yerine geçip geçmediğine ilgili merci karar verir.
İki statünün belge üzerinde kullanacağı kaşe ve resmi süreç de aynı değildir.
Adli Tercüman Duruşmaya Nasıl Hazırlanır?
Adli tercüman duruşmaya hazırlanırken dosyanın kapsamına erişebildiği ölçüde taraf isimleri, suç veya uyuşmazlık türü, tarih, kurum adları ve temel hukuki terminolojiyi gözden geçirebilir. Gizlilik sınırları içinde yapılan hazırlık, canlı görüşmede terminoloji hatasını azaltır.
Tercümanın duruşma sırasında hızlı not alabileceği düzeni kurması da önemlidir. Özellikle uzun tanık veya sanık beyanlarında tarih, sayı ve özel isimler kaybolabilir.
Tarafın lehçesi veya bölgesel dili farklıysa bu bilgi önceden paylaşılmalıdır. “Arapça”, “Kürtçe” veya başka bir dil adı her zaman tek ve homojen konuşma biçimini ifade etmez.
Görüşme başlamadan önce tercümanın rolü taraflara açıklanabilir: tercüman avukat değildir, soru cevaplamaz ve yalnız mesajı aktarır.
Anlaşılmayan veya çok hızlı söylenen ifade olduğunda tercümanın söz istemesi mesleki hata değildir; doğru aktarım için gerekli olabilir.
Duruşma öncesi belge erişimi sınırlıysa en azından işlem türü, taraf isimleri ve temel konu başlıklarının bilinmesi hazırlığı kolaylaştırır. Tercüman yalnız yetkili biçimde paylaşılan materyali kullanmalıdır.
Ön hazırlık, tercümanın dosya hakkında taraf olacağı anlamına gelmez; yalnız dilsel hazırlık sağlar.
Adli Tercümanla Çalışırken Nelere Dikkat Edilmelidir?
Adli tercümanla çalışırken konuşmacıların kısa ve net cümleler kurması, birbirinin sözünü kesmemesi ve özel isimleri açık söylemesi tercüme doğruluğunu artırır. Çok uzun konuşma blokları özellikle ardıl aktarımda bilgi kaybı riskini yükseltir.
- Tercümana doğrudan değil kişiye konuşun. İletişim taraflar arasında kalmalıdır.
- Kısa ve açık cümleler kullanın. Uzun zincir cümleleri bölün.
- Özel isimleri net söyleyin. Gerekirse heceleyin.
- Teknik terimi açıklayın. Nadir kısaltmalarda kısa tanım verin.
- Tercümanın tekrar istemesine izin verin. Tahmin yapmasını beklemeyin.
- Tarafsızlığı koruyun. Tercümandan kişisel görüş veya hukuki tavsiye istemeyin.
Adli tercümanlıkta amaç tarafın sözünü “daha iyi” hale getirmek değil, gerçeğe uygun biçimde anlaşılır kılmaktır.
Sorular doğrudan tercümana değil beyanı veren kişiye yöneltilmelidir. Tercümanın cümleyi üçüncü kişiye dönüştürmesi yerine birinci kişi aktarımı çoğu profesyonel uygulamada açıklığı artırır.
Beyan çok uzunlaştığında tercümanın uygun yerde aktarım yapmasına fırsat verilmesi bilgi kaybını azaltabilir.
Mahkeme salonunda tarafların aynı anda konuşmaması tercümanın kimin sözünü aktardığını net biçimde takip etmesini kolaylaştırır.
Mahkeme salonunda tarafların aynı anda konuşmaması, tercümanın kimin sözünü aktardığını net biçimde takip etmesini kolaylaştırır; uzun beyanlar uygun noktalarda bölünebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Adli tercüman mahkemede ne yapar?
Evet, adli tercüman Türkçe bilmeyen veya yeterince ifade edemeyen kişinin beyanlarını mahkeme ya da soruşturma makamına aktarır ve karşı yöndeki açıklamaları kişiye çevirir.
Görevi hukuki tavsiye vermek değil, iletişimi doğru ve tarafsız biçimde sağlamaktır.
Evet, gerektiğinde mahkemenin sorusunu kişiye, kişinin yanıtını da mahkemeye aynı anlamı koruyarak aktarır.
Evet, gerekli olduğunda işaret dili veya başka uygun iletişim yöntemiyle de aktarım yapılabilir.
Adli tercüman 2026 listesinde olmak zorunda mı?
Hayır, her durumda tek bir liste kuralı olduğunu söylemek doğru değildir; ancak ceza muhakemesi kapsamında il adli yargı adalet komisyonları 2026 yılı için resmi tercüman listeleri oluşturmuştur.
Somut görevlendirme ilgili mahkeme veya savcılık tarafından usule göre yapılır.
Hayır, ihtiyaç ve görevlendirme usulü somut işleme göre değişebilir; ceza muhakemesinde resmi komisyon listeleri önemli kaynaklardan biridir.
Adli tercüman yanlış çeviri yaparsa cezalandırılır mı?
Evet, TCK 276 kapsamında yargı mercilerince görevlendirilen tercümanın ifadeleri veya belgeleri gerçeğe aykırı olarak çevirmesi belirli koşullarda cezai sorumluluk doğurabilir.
Salt hata ile kasten gerçeğe aykırı tercüme hukuken aynı değildir; somut olay ayrıca değerlendirilir.
Evet, ancak TCK 276 bakımından gerçeğe aykırılık ve kast gibi unsurların somut olayda hukuken değerlendirilmesi gerekir.
Adli tercüman avukata hukuki görüş verebilir mi?
Hayır, adli tercümanın temel görevi dil aktarımıdır. Hukuki strateji, savunma veya danışmanlık avukatın görevidir.
Tercüman bir hukuki terimin dil karşılığını aktarabilir fakat tarafın hangi hukuki yolu izlemesi gerektiğine karar vermez.
Hayır, tercümanın hukuk eğitimi olsa bile görev sırasında dil aktarımı ile hukuki temsil veya danışmanlık rolleri birbirinden ayrılmalıdır.
Hayır, böyle bir ihtiyaç varsa taraf bağımsız hukuki danışmanlık almalıdır.
Adli tercüman ile noter yeminli tercüman aynı mı?
Hayır, adli yargı tercüman listesi ile noter yeminli tercümanlık farklı sistemlerdir. Birindeki kayıt diğerindeki statüyü otomatik olarak oluşturmaz.
Hangi tercümanın gerektiği işlemin mahkeme, savcılık, noter veya başka kurum önünde yapılmasına göre belirlenmelidir.
Hayır, iki statü farklı kurum ve görevlendirme süreçlerine dayanır; işlem öncesi hangi statünün gerektiği açıkça teyit edilmelidir.
Hayır, görev alanı ve yetki kaynağı farklı olduğu için iki unvan birbirinin yerine kullanılmamalıdır.
