Bu içerik Eylül Çeviri tercüme uzmanları tarafından hazırlanmıştır — 2026 güncel.
İhracat belgesi tercümesi; ticari fatura, çeki listesi, menşe şahadetnamesi, taşıma belgesi, sigorta poliçesi, gümrük evrakı ve ürünle ilgili diğer dış ticaret dokümanlarının hedef ülke veya ticari işleme uygun dilde hazırlanmasıdır. Her ihracat belgesinin mutlaka tercüme edilmesi gerekmez; ihtiyaç alıcı ülke, gümrük idaresi, banka, lojistik firması, akreditif şartı veya müşterinin belge dili talebine göre değişir.
Türkiye’de ihracat işlemlerinin önemli bölümü elektronik ortamda yürütülür. Ticaret Bakanlığı’nın güncel doküman kodları listesinde fatura, çeki listesi, menşe şahadetnamesi, A.TR ve EUR.1 gibi belgeler ayrı kodlarla tanımlanır. 2026’da AB’ye belirli basitleştirilmiş ihracat işlemleri için elektronik A.TR sisteminin devreye alınması da dış ticaret belgelerinin dijitalleşmeye devam ettiğini gösteriyor.
Bu rehberde şunları öğreneceksiniz: ihracat dosyasında hangi belgeler bulunur, ticari fatura ve çeki listesi nasıl çevrilir, menşe ve dolaşım belgelerinde hangi ifadeler korunur, gümrük beyannamesi tercümesi ne zaman gerekir, Incoterms ve ürün terminolojisi nasıl yönetilir ve kalite kontrolü nasıl yapılır.
İhracat Belgesi Tercümesi Hangi Evrakları Kapsar?
İhracat belgesi tercümesi tek bir standart evrakı ifade etmez. Ürünün, ülkenin ve teslim şeklinin niteliğine göre ticari fatura, proforma fatura, çeki listesi, menşe şahadetnamesi, dolaşım belgesi, konşimento, sigorta poliçesi, analiz sertifikası ve gümrükle ilgili başka dokümanlar dosyaya girebilir.
Ticaret Bakanlığı’nın 2026 tarihli “İstenen Doküman Kodları” listesinde fatura 0100, taşıma belgesi-konişmento 0104, çeki listesi 0204, menşe şahadetnamesi 0300, A.TR 0301 ve EUR.1 0302 kodlarıyla ayrı belge türleri olarak yer alır.
Bu liste, her ihracatta bütün belgelerin aynı anda zorunlu olduğu anlamına gelmez. Belge gereksinimi GTİP, ürün grubu, tercihli ticaret anlaşması, taşıma yöntemi ve hedef ülke şartlarına göre değişir.
Eylül Çeviri olarak ihracat ve ithalat evrakı tercümesi projelerinde önce hangi belgenin kime sunulacağını belirliyoruz. Gümrük için gerekli belgeyle yabancı alıcının ticari dosyasında istediği İngilizce evrak aynı şey olmayabilir.
Çeviri ihtiyacı da belge bazında değerlendirilmelidir. Türk gümrük sisteminde kullanılan Türkçe beyanın ayrıca İngilizceye çevrilmesi her işlemde zorunlu değildir.
İhracat dosyasında ürün grubuna bağlı sağlık sertifikası, analiz raporu, uygunluk belgesi veya izin evrakı da bulunabilir. Çeviri kapsamı yalnız klasik fatura ve taşıma belgeleriyle sınırlı düşünülmemelidir.
İhracat Belgesi Tercümesi Ticari Faturada Nasıl Yapılır?
İhracat belgesi tercümesinde ticari fatura en sık karşılaşılan evraklardan biridir. Satıcı ve alıcı bilgileri, ürün tanımı, miktar, birim fiyat, toplam tutar, para birimi, teslim şekli ve ödeme bilgileri kaynakla tam uyumlu olmalıdır.
Faturadaki ürün adı ticari marka, teknik model ve GTİP açıklamasıyla ilişkili olabilir. Çevirmen pazarlama amacıyla ürünü farklı tanımlamamalı; ürünün gümrükte ve ticari sözleşmede kullanılan terminolojisiyle tutarlı kalmalıdır.
Incoterms ifadesi varsa “FOB”, “CIF”, “DAP”, “EXW” gibi kısaltmalar rastgele çevrilmez. Hangi Incoterms sürümünün kullanıldığı ve teslim yerinin nasıl yazıldığı korunmalıdır.
ticari kurumsal tercüme dosyalarında şirket unvanları ve adresler de dikkat ister. Ticaret sicilindeki resmi şirket adı, sırf hedef dilde daha doğal görünsün diye farklı şirkete benzeyen yeni bir adla yazılmamalıdır.
Fatura tablosu teslim öncesinde rakam bazlı ikinci kontrolden geçirilmelidir. Birim fiyat doğru çevrilse bile ondalık işareti veya para birimi yanlışsa toplam ticari bilgi bozulur.
Fatura numarası, düzenleme tarihi ve banka bilgileri de kaynakla karşılaştırılmalıdır. Ticari işlemde aynı fatura numarasının sözleşme, taşıma belgesi ve ödeme dosyasında tutarlı görünmesi gerekir.
İhracat Belgesi Tercümesi Çeki Listesinde Nasıl Yapılır?
İhracat belgesi tercümesinde çeki listesi, gönderinin koli, palet, net ağırlık, brüt ağırlık, hacim ve ürün dağılımını gösterir. Bu belge lojistik ve gümrük işlemlerinde fiziksel sevkiyatın içeriğini anlamaya yardımcı olur.
Çeki listesinde “carton”, “pallet”, “crate”, “gross weight”, “net weight”, “dimensions” gibi terimler tutarlı çevrilmelidir. Ambalaj türünün yanlış aktarılması taşıma ve depolama sırasında karışıklık yaratabilir.
Ticaret Bakanlığı’nın güncel doküman kodları listesinde çeki listesi ayrı belge türü olarak yer alır. Kaynakta bulunan koli numaraları ve referanslar tercümede değiştirilmemelidir.
Aşağıdaki tablo sık karşılaşılan dış ticaret belgelerini özetler.
Tablo: İhracat dosyasında sık kullanılan belgeler
| Belge | Temel İşlev | Çeviride Kritik Alan |
|---|---|---|
| Ticari fatura | Satış ve bedel bilgisini gösterir | Ürün, para birimi, Incoterms |
| Çeki listesi | Paketleme ve ağırlık bilgisini gösterir | Koli, net/brüt ağırlık, ölçü |
| Menşe şahadetnamesi | Eşyanın menşeini gösterir | Ülke ve ürün tanımı |
| A.TR / EUR.1 | İlgili ticaret rejiminde dolaşım/tercih bilgisini destekler | Resmi belge formatı |
| Konşimento | Taşıma bilgisini gösterir | Yükleme, teslim ve taşıyıcı bilgileri |
Çeki listesiyle fatura aynı ürünleri farklı miktar veya adla gösteriyorsa çevirmen bunu kendi başına düzeltmemeli; müşteriyle teyit etmelidir.
İhracat Belgesi Tercümesi Menşe Şahadetnamesinde Nasıl Yapılır?
İhracat belgesi tercümesinde menşe şahadetnamesi, eşyanın menşe statüsünü gösteren resmi belgedir. Tercihli ve tercihli olmayan menşe kavramları birbirine karıştırılmamalıdır.
Ticaret Bakanlığı, Form A belgesinin Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi kapsamında tercihli menşe statüsünü göstermeye yönelik olduğunu; menşe şahadetnamesinin ise tercihli olmayan menşe statüsünü gösterdiğini açıklar.
Bu nedenle çevirmen “certificate of origin” ile tercihli dolaşım belgesini aynı belge gibi sunmamalıdır. A.TR da klasik anlamda bir menşe belgesi değildir; Türkiye-AB Gümrük Birliği çerçevesindeki serbest dolaşım statüsüyle ilişkilidir.
Güncel resmi menşe bilgileri Ticaret Bakanlığı Menşe SSS sayfasından kontrol edilebilir.
Eylül Çeviri olarak resmi dış ticaret belgesinde belgenin hukuki işlevini değiştiren serbest çeviri kullanmıyoruz. Ülke, eşya tanımı, belge numarası ve kurum bilgileri kaynakla karşılaştırılır.
Belgenin üzerindeki oda, gümrük veya yetkili kurum tasdiki varsa kurum adı ve resmi şerh de hedef dilde doğru biçimde gösterilmelidir.
Menşe ülkesinin yanlış çevrilmesi gümrük ve ticaret rejimi bakımından ciddi sonuç doğurabileceği için ülke adı ayrıca kontrol edilmelidir.
Belge numarası ve düzenleme tarihi de kaynakla karşılaştırılmalıdır.
İhracat Belgesi Tercümesi Gümrük Beyannamesinde Gerekir mi?
İhracat belgesi tercümesi gümrük beyannamesinde her ihracat işlemi için otomatik zorunluluk değildir. Türkiye’deki ihracat beyannamesi Türk gümrük sistemi içinde elektronik ortamda işlenir ve gümrük işlemlerinin önemli bölümü dijital olarak yürütülür.
Ticaret Bakanlığı’nın İhracatta Dijital Gümrük Projesi kapsamında ihracat beyannamesi ve çok sayıda ek belge elektronik ortama alınmıştır. 20 Ağustos 2019’dan beri ihracat beyannamesi kâğıt nüshası gümrük idaresine ibraz edilmemektedir.
Bu nedenle “ihracat yapılıyorsa gümrük beyannamesi mutlaka İngilizceye çevrilir” şeklinde genel bir kural yoktur. Tercüme daha çok yabancı banka, alıcı, hukuk birimi, denetçi veya hedef ülkedeki kurumun beyannamenin içeriğini istemesi halinde gündeme gelebilir.
yazılı tercüme hazırlanırken elektronik beyannamedeki alan adları ve belge kodları korunmalıdır. Gümrük terimlerinin günlük ticaret diliyle rastgele değiştirilmesi yanlış yorum yaratabilir.
Eylül Çeviri olarak gümrük beyannamesi talebinde kullanım amacını özellikle soruyoruz; yabancı denetçi için hazırlanan çeviriyle resmi gümrük başvurusu aynı dosya değildir.
Yabancı mahkeme veya denetim dosyasında beyanname tercümesi isteniyorsa beyan kalemlerinin ve kodların tam kapsamı önceden belirlenmelidir.
İhracat Belgesi Tercümesinde A.TR ve EUR.1 Nasıl Ele Alınır?
İhracat belgesi tercümesinde A.TR ve EUR.1 resmi dolaşım veya tercihli ticaret belgeleri olarak kendi formatları içinde değerlendirilmelidir. Bu belgelerin adları, kodları ve resmi alanları serbest biçimde yeniden yazılmamalıdır.
2026’da Ticaret Bakanlığı, Basitleştirilmiş Gümrük Beyannamesi kapsamında AB’ye ihraç edilen ve kıymeti 150 avroyu aşmayan belirli eşya için elektronik A.TR Dolaşım Belgesi sistemini kullanıma sundu. Bu güncelleme, belge süreçlerinin dijital sistemlerle değişebildiğini gösterir.
A.TR ile EUR.1 aynı amaçta belge değildir. Ürünün hangi ticaret anlaşmasına ve menşe/dolaşım statüsüne tabi olduğu dış ticaret uzmanı veya gümrük müşaviri tarafından belirlenmelidir.
Çevirmen belgenin hangi rejimde kullanılması gerektiğine karar vermez. Görevi, kaynak belgenin içeriğini hedef dile doğru aktarmaktır.
Dijital doğrulama kodu veya referans numarası varsa çeviride aynen korunmalı, çalışmayan bağlantı veya kod tercüman tarafından yeniden üretilmemelidir.
Belgenin resmi adı ve seri numarası çevrinin görsel düzeninde kaybolmamalıdır. Dijital belgeyse doğrulama alanının okunabilir kalması da önemlidir.
Belge üzerindeki resmi alan adları mümkün olduğunca yerleşik dış ticaret terminolojisiyle çevrilmelidir.
İhracat Belgesi Tercümesinde Ürün Terminolojisi Nasıl Yönetilir?
İhracat belgesi tercümesinde ürün terminolojisi fatura, katalog, çeki listesi ve gümrük dokümanları arasında tutarlı olmalıdır. Aynı ürün farklı belgelerde farklı adlarla görünürse yabancı alıcı veya denetçi bunun iki ayrı ürün olduğunu düşünebilir.
GTİP açıklaması ile pazarlama ürün adı da aynı şey değildir. Çevirmen GTİP sınıflandırmasını kendisi belirlememeli; müşterinin veya gümrük müşavirinin kullandığı resmi sınıflandırmaya sadık kalmalıdır.
Teknik ürünlerde model, malzeme, kapasite ve ölçü ifadeleri ayrı terim listesine alınabilir. “Stainless steel”, “galvanized”, “food grade” veya “industrial grade” gibi nitelikler ürünün ticari ve teknik özelliğini etkiler.
Düzenli ihracat dosyalarında önceki onaylı ürün terminolojisini kullanmak belge setleri arasında tutarlılık sağlar. Yeni ürün veya GTİP değişikliği varsa eski karşılık otomatik olarak kopyalanmaz.
Ürün adıyla birlikte adet, koli ve ağırlık bilgilerinin de dosya genelinde tutarlı görünmesi gerekir.
Şirketin ERP veya ürün kataloğunda onaylanmış İngilizce ürün adları varsa yeni çeviride bunlar referans alınabilir. Böylece satış ve gümrük dosyaları arasında adlandırma farkı azalır.
İthalatçı tarafından önceden onaylanan ürün adı varsa yeni sevkiyatlarda aynı karşılığın sürdürülmesi tercih edilir.
İhracat Belgesi Tercümesi Kalite Kontrolü Nasıl Yapılır?
İhracat belgesi tercümesi teslimden önce hem dil hem ticari veri açısından kontrol edilmelidir. Özellikle para, miktar, belge numarası ve teslim şekli gibi alanlarda küçük hata doğrudan işlemi etkileyebilir.
- Belge türünü belirleyin. Fatura, çeki listesi, menşe veya taşıma belgesini ayırın.
- Şirket bilgilerini karşılaştırın. Unvan, adres ve vergi bilgilerini kaynakla eşleştirin.
- Ürün terminolojisini sabitleyin. Aynı ürünü bütün belgelerde aynı karşılıkla kullanın.
- Rakamları kontrol edin. Para, adet, ağırlık ve birimleri ikinci kez okuyun.
- Incoterms ve para birimini koruyun. Kısaltmaları kendiliğinden değiştirmeyin.
- Belge numaralarını doğrulayın. Fatura, taşıma ve dolaşım belgesi referanslarını kaynakla karşılaştırın.
Dosya akreditif veya bankacılık işleminde kullanılacaksa banka tarafından istenen belge adları ve ifadeler ayrıca kontrol edilmelidir. Çeviri, dış ticaret danışmanlığının veya gümrük müşavirliği hizmetinin yerine geçmez.
Birden fazla belge aynı sevkiyata aitse fatura, çeki listesi ve taşıma belgesindeki koli, ağırlık ve ürün bilgilerinin birbiriyle uyumuna da bakılmalıdır.
Sevkiyat tarihi ile fatura tarihinin farklı olması normal olabilir; çevirmen bunları eşitlemeye çalışmamalı, kaynak belgeyi aynen aktarmalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
İhracat belgeleri her zaman İngilizceye çevrilir mi?
Hayır, her ihracat belgesi otomatik olarak İngilizceye çevrilmez. Belgenin dili hedef ülke, alıcı, banka, taşıyıcı veya resmi kurumun talebine göre belirlenir.
Türkiye’deki elektronik gümrük işlemlerinde kullanılan Türkçe beyan için ayrıca İngilizce çeviri her işlemde zorunlu değildir.
Hayır, bazı pazarlarda başka dil istenebilir veya Türkçe elektronik gümrük evrakı yalnız Türkiye içindeki işlem için kullanılabilir.
Ticari fatura tercümesi noter onaylı olmalı mı?
Hayır, ticari faturanın her kullanımda noter onaylı tercümesi gerekmez. Alıcı şirket veya banka profesyonel tercüme yeterli görebilir; resmi kurum farklı onay isteyebilir.
Hedef kurumun yazılı talimatı önceden kontrol edilmelidir.
Hayır, ticari işleme göre imzalı şirket tercümesi, profesyonel çeviri veya başka sertifikasyon yeterli olabilir.
Hayır, özellikle şirketler arası işlemlerde hedef tarafın kabul ettiği normal profesyonel tercüme yeterli olabilir.
Menşe şahadetnamesi ile A.TR aynı belge mi?
Hayır, menşe şahadetnamesi eşyanın menşe statüsünü gösterirken A.TR Türkiye-AB Gümrük Birliği kapsamında serbest dolaşım statüsüyle ilişkilidir. Bu belgeler aynı hukuki işlevi taşımaz.
Hangi belgenin gerekli olduğuna dış ticaret veya gümrük uzmanı karar vermelidir.
Hayır, bu ayrım özellikle tercihli ticaret ve Gümrük Birliği uygulamalarında önemlidir.
Hayır, bu nedenle belge başlıkları çeviride birbirinin yerine kullanılmamalıdır.
Çeki listesi tercümesinde ağırlıklar dönüştürülür mü?
Hayır, müşteri veya hedef kurum açıkça istemedikçe net ve brüt ağırlıklar otomatik olarak başka birime dönüştürülmemelidir. Kaynak değer ve birimler korunmalıdır.
Dönüşüm isteniyorsa hesap ayrıca kontrol edilmelidir.
Hayır, birim dönüşümü yapılacaksa hem kaynak hem dönüştürülmüş değer birlikte ve açık biçimde kontrol edilmelidir.
Hayır, yalnız hedef kurum özel birim isterse dönüşüm ayrıca hazırlanabilir.
İhracat belgesinde GTİP’i tercüman belirler mi?
Hayır, GTİP sınıflandırmasını tercüman belirlemez. Çevirmen kaynak belgede veya müşteri tarafından onaylanmış dosyada bulunan ürün ve kod bilgisini doğru aktarır.
Sınıflandırma konusunda gümrük müşaviri veya yetkili dış ticaret uzmanından destek alınmalıdır.
Hayır, tercüman sınıflandırma kararını değiştirmemeli ve uzmanlık alanı dışındaki gümrük yorumunu müşteriye danışmadan eklememelidir.
Hayır, sınıflandırma uyuşmazlığı varsa müşteri veya gümrük müşaviriyle teyit edilmelidir.
